Wycena Firm

Kategorie
Wycena sprzedaż biznesu sprzedaż firmy Wycena przedsiębiorstwa

Sprzedaż firmy, sprzedaż przedsiębiorstwa od czego zacząć?

Dodano: 18 grudnia 2023
Ostatnia aktualizacja: 18 grudnia 2023

Pobierz artykuł

Sprzedaż firmy, sprzedaż przedsiębiorstwa od czego zacząć?

Decyzja o sprzedaży firmy to często jeden z najważniejszych momentów w życiu każdego przedsiębiorcy. To krok, który wymaga nie tylko starannego rozważenia motywów i oczekiwań, ale przede wszystkim skutecznego planowania i przygotowania. Zrozumienie, że sprzedaż firmy to nie tylko transakcja finansowa, ale również proces wymagający zarządzania zmianą, jest kluczowe. Pierwszym krokiem jest dokładna analiza swojego biznesu i zdefiniowanie celów sprzedaży. Czy chodzi o maksymalizację zysków? Czy może o znalezienie nabywcy, który będzie kontynuował rozwijanie wizji biznesowej? Odpowiedź na te pytania pomoże w ustaleniu strategii sprzedaży i wyborze odpowiedniego nabywcy. Gdy właściciel firmy, prowadzący dotąd działalność w formie spółki, decyduje się na sprzedaż, kluczowym aspektem jest ustalenie, czy transakcja obejmować będzie sprzedaż udziałów, czy też jedynie zorganizowanej części przedsiębiorstwa. W procesie tym istotna jest wycena firmy, która determinuje wartość zarówno całej spółki, jak i jej poszczególnych segmentów. Równie ważne jest zrozumienie praw i obowiązków związanych z przeniesieniem udziałów, co ma znaczący wpływ na przebieg całego procesu i na to, w jaki sposób nowy właściciel będzie mógł zarządzać nabytym biznesem. Precyzyjne ustalenie wartości firmy jest kluczowe, aby właściciel mógł otrzymać sprawiedliwą cenę, a nowy właściciel mógł rozpocząć zarządzanie firmą z jasnym rozumieniem jej wartości i potencjału.

Sprawdź czy to dla Ciebie
Wyślij zapytanie

Przygotowanie sprzedaży firmy

Przygotowanie sprzedaży firmy to proces wymagający szczegółowego planowania i strategicznego podejścia. Na początku staje sprawdzenie gotowości na sprzedaż – ocena warunków rynkowych, wyników spółki, i oczekiwań co do wyceny. Następnie, ważnym krokiem jest maksymalizacja wartości przedsiębiorstwa, co często wiąże się z wprowadzeniem zmian w funkcjonowaniu biznesu, aby uczynić go bardziej atrakcyjnym dla potencjalnych inwestorów. Obejmuje to analizę finansową, poprawę efektywności operacyjnej oraz wzmocnienie pozycji rynkowej.

W etapie przygotowania, kluczowe jest zgromadzenie i przygotowanie informacji o firmie – od wyników finansowych, przez prognozy rozwoju, aż po identyfikację obszarów potencjalnych ryzyk. Równocześnie, należy przeprowadzić poszukiwania potencjalnych inwestorów, tworząc listę najbardziej odpowiednich kandydatów. W fazie marketingu, ważne jest atrakcyjne i strategiczne przedstawienie firmy, przy jednoczesnym zachowaniu poufności informacji. Następnie, w fazie negocjacji, istotne jest równoczesne prowadzenie rozmów z wieloma zainteresowanymi stronami, aby osiągnąć najlepsze warunki transakcji.

Na końcu procesu znajduje się etap badania due diligence i zamknięcia transakcji, gdzie kupujący dokonują szczegółowego badania firmy, a obie strony pracują nad finalizacją warunków transakcji. Po zakończeniu sprzedaży, przedsiębiorca często pozostaje zaangażowany w firmę w okresie przejściowym, zapewniając gładką transmisję wiedzy i relacji handlowych. Staranne przygotowanie każdego z tych etapów jest kluczowe dla sukcesu całego procesu sprzedaży.

Jak sprzedać firmę? Proces sprzedaży do transakcji

1
Opracowanie Strategii:

Proces sprzedaży rozpoczyna się od stworzenia strategii, która uwzględnia gotowość do sprzedaży, analizę warunków rynkowych oraz ocenę finansową przedsiębiorstwa (w tym wycena przedsiębiorstwa). W tym etapie kluczowe jest zrozumienie, jakie są oczekiwania i jakie scenariusze sprzedaży są możliwe. Ważne jest również, aby zastanowić się nad idealnym profilem nabywcy, co pomoże w dalszych działaniach marketingowych i negocjacyjnych.

2
Maksymalizacja Wartości Firmy

Ten etap wymaga wprowadzenia zmian w funkcjonowaniu firmy, które zwiększą jej atrakcyjność na rynku. Może to obejmować optymalizację procesów, inwestycje w technologię, a także ulepszenia w obszarze marketingu i sprzedaży. Równoległe działania w tym kierunku mogą znacząco wpłynąć na ostateczną cenę oferty, zachęcając inwestorów do składania korzystniejszych propozycji.

3
Przygotowanie Firmy do Sprzedaży

W tym kroku skupiamy się na zgromadzeniu wszystkich kluczowych informacji o firmie, w tym danych finansowych, planów strategicznych i prognoz rozwoju. Istotne jest również przeprowadzenie wewnętrznego audytu, aby zidentyfikować i zaradzić ewentualnym słabościom. Przygotowanie pełnego i transparentnego pakietu informacyjnego ułatwi potencjalnym inwestorom ocenę wartości przedsiębiorstwa.

4
Marketing i Dotarcie do Inwestorów

Ten etap skupia się na efektywnym dotarciu do potencjalnych nabywców i prezentacji firmy w atrakcyjny sposób. Kluczowe jest tu wykorzystanie różnorodnych kanałów komunikacji i budowanie sieci kontaktów. Oprócz tradycyjnych metod, warto rozważyć wykorzystanie platform cyfrowych i mediów społecznościowych, aby zwiększyć zasięg i przyciągnąć szersze grono zainteresowanych.

5
Negocjacje

W tym etapie ważna jest umiejętność negocjacji z wieloma inwestorami jednocześnie, aby uzyskać jak najlepsze warunki sprzedaży. W trakcie negocjacji nie tylko cena, ale także warunki umowy i struktura transakcji są przedmiotem dyskusji. Dobrze jest mieć wsparcie doświadczonego doradcy, który pomoże w prowadzeniu rozmów i zapewni, że wszystkie kluczowe aspekty umowy są właściwie adresowane.

6
Due Diligence i Zamknięcie Transakcji

Kupujący przeprowadza w tym czasie szczegółową analizę przedsiębiorstwa, aby potwierdzić wcześniejsze ustalenia. Współpraca między zespołami prawnymi i finansowymi obu stron jest niezbędna, aby zapewnić, że wszystkie aspekty transakcji są zrozumiałe i akceptowalne. Jest to również czas, kiedy mogą pojawić się ostatnie negocjacje dotyczące szczegółów transakcji.

7
Etap Przejściowy

Po sfinalizowaniu sprzedaży, często następuje okres, w którym poprzedni właściciel wspiera nowego nabywcę w procesie przejęcia firmy. Długość i warunki tego etapu są zwykle ustalane podczas negocjacji. W tym czasie, ważne jest przekazanie wiedzy, know-how oraz utrzymanie kluczowych relacji biznesowych, aby zapewnić ciągłość działania.

Sprzedaż firmy inwestorowi

Decydując się na sprzedaż firmy, istotne jest zrozumienie, kto może być potencjalnym nabywcą. Grupę inwestorów można podzielić na kilka głównych kategorii.

Typ inwestora
Opis
Inwestorzy Strategiczni
Inne firmy z tej samej branży lub sektorów pokrewnych, zainteresowane rozszerzeniem działalności, wejściem na nowe rynki lub uzyskaniem dostępu do specyficznych technologii.
Inwestorzy Finansowi
Fundusze private equity lub venture capital, poszukujące atrakcyjnych inwestycji finansowych, zazwyczaj nie angażujące się bezpośrednio w zarządzanie.
Indywidualni Przedsiębiorcy / Menedżerowie
Indywidualni przedsiębiorcy lub menedżerowie zainteresowani przejęciem kontroli nad firmą, często wykorzystujący swoje doświadczenie i wiedzę branżową.
Duże Korporacje
Duże korporacje poszukujące inwestycji w mniejsze, innowacyjne firmy w celu wzmocnienia swojej pozycji rynkowej.
Pracownicy Firmy
Pracownicy firmy, co może być atrakcyjne ze względu na ich zaangażowanie i zrozumienie biznesu, znane jako employee buyout

Nasze specjalizacje:

W ramach świadczonych usług w Corporate Mind zapewniamy obsługę przedsiębiorstw. Poniżej najważniejsze informacje:

  1. Wycena Przedsiębiorstwa | Wycena Firmy | Wycena Działalności Gospodarczej
  2. Wycena Znaku Towarowego | Wycena Wartości Niematerialnych i Prawnych
  3. Modelowanie Finansowe
  4. Badanie Due Diligence Finansowe
  5. Doradztwo Prawne, a przede wszystkim:
  6. Kompleksowa usługa Sprzedaży Firmy | Sprzedaży Biznesu

Sprawdzimy razem z Toba czy wyżej wymienione usługi są dla Ciebie. Zapraszamy do kontaktu.

Sprawdź czy to dla Ciebie
Wyślij zapytanie

Przygotowanie firmy do sprzedaży

Poprawa funkcjonowania firmy przed sprzedażą wymaga szczegółowego zrozumienia jej unikalnych atutów oraz obszarów do usprawnienia. Warto skupić się na innowacjach i rozwoju produktów lub usług, które mogą otworzyć nowe możliwości rynkowe i zwiększyć konkurencyjność firmy. Równie istotne jest zastosowanie technologii cyfrowych w celu usprawnienia procesów wewnętrznych i zwiększenia efektywności operacyjnej. Wzmocnienie relacji z kluczowymi klientami i dostawcami również jest kluczowe, ponieważ stabilne i długoterminowe partnerstwa biznesowe mogą być atrakcyjne dla nabywców. Dodatkowo, ważne jest zidentyfikowanie i zaadresowanie wszelkich zagadnień prawnych lub regulacyjnych, które mogłyby stanowić przeszkodę w procesie sprzedaży.

Implementacja nowoczesnych systemów zarządzania, takich jak CRM czy ERP, może również znacząco podnieść wartość firmy, umożliwiając lepsze zarządzanie danymi i procesami. Dbanie o kulturę organizacyjną i zaangażowanie pracowników, w tym rozwój talentów i szkolenia, przekłada się na lepsze wyniki pracy i jest pozytywnie odbierane przez potencjalnych inwestorów. Optymalizacja łańcucha dostaw i logistyki to kolejny obszar, gdzie efektywność może być zwiększona, co przekłada się na redukcję kosztów i zwiększenie marży. Ponadto, regularne przeglądy i audyty działalności mogą ujawnić ukryte problemy i szanse na poprawę. Wreszcie, aktywne zarządzanie marką i jej obecnością w mediach społecznościowych może znacząco podnieść wartość firmy w oczach potencjalnych nabywców, wzmacniając jej wizerunek i pozycję na rynku.

Autor: Mateusz Laska

Znajdź mnie na Linkedin!

Kategorie
Wycena sprzedaż biznesu sprzedaż firmy Wycena przedsiębiorstwa

Jak przygotować firmę do sprzedaży? Poradnik dla przedsiębiorcy

Dodano: 18 grudnia 2023
Ostatnia aktualizacja: 18 grudnia 2023

Pobierz artykuł

Jak przygotować firmę do sprzedaży? Poradnik dla przedsiębiorcy

Kiedy przychodzi moment, aby rozważyć sprzedaż firmy, właściciele często stają przed szeregiem wyzwań i pytań. Jak maksymalizować wartość firmy? Co jest ważne dla potencjalnych nabywców? Jakie są praktyczne kroki przygotowujące do sprzedaży? Kluczowe aspekty przygotowania firmy do sprzedaży dotyczą zarówno dla doświadczonych przedsiębiorców, jak i dla tych, którzy po raz pierwszy myślą o sprzedaży swojego biznesu. Niezależnie od branży czy wielkości przedsiębiorstwa, istnieją uniwersalne zasady, które pomogą przygotować firmę do sprzedaży w sposób optymalny.

Sprawdź czy to dla Ciebie
Wyślij zapytanie

Wycena firmy przy sprzedaży

Wycena firmy przy sprzedaży jest jednym z najbardziej krytycznych etapów, decydującym o sukcesie całej transakcji. To właśnie w tym momencie właściciel firmy dowiaduje się, jaka jest realna wartość jego przedsiębiorstwa na rynku. Proces wyceny wymaga nie tylko głębokiej analizy finansowej, ale również oceny potencjału wzrostu firmy, jej pozycji na rynku, a także unikalnych atutów, takich jak marka, relacje z klientami czy innowacyjne technologie. Metody wyceny mogą się różnić, od prostych, opartych na przychodach, po bardziej złożone, uwzględniające przepływy pieniężne i potencjał wzrostu. Kluczowe jest, aby wycena była realistyczna i oparta na solidnych danych, co zwiększy wiarygodność firmy w oczach potencjalnych nabywców i ułatwi negocjacje. Warto również pamiętać, że wycena to nie tylko cyfry w sprawozdaniach finansowych; to również sztuka oceny, jak bardzo unikalne cechy firmy mogą przekładać się na jej wartość rynkową.

Sprzedaż firmy - firma jednoosobowa a spółka

Podczas sprzedaży firmy, jednym z najistotniejszych aspektów, na które należy zwrócić uwagę, jest forma prawna przedsiębiorstwa. Decyzja o założeniu lub przekształceniu firmy w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.) może znacząco wpłynąć na proces sprzedaży. Spółka z o.o. oferuje strukturę prawną, która jest bardziej atrakcyjna dla nabywców, dzięki jasno określonym ramom odpowiedzialności i przejrzystości finansowej. W przeciwieństwie do działalności gospodarczej czy spółki cywilnej, spółka z o.o. jest oddzielnym podmiotem prawnym, co oznacza, że jej aktywa i pasywa są wyraźnie oddzielone od osobistych finansów właściciela. Przejrzystość finansowa jest kluczowa. W spółkach kapitałowych, takich jak sp. z o.o., wymagane są bardziej szczegółowe dokumenty finansowe, takie jak bilans i rachunek zysków i strat (RZiS), które dostarczają dokładniejszego obrazu kondycji finansowej firmy. W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej, gdzie stosuje się księgę przychodów i rozchodów, granica między finansami osobistymi a firmowymi często bywa rozmyta, co może stanowić problem dla potencjalnych nabywców. 

Ponadto, przy sprzedaży spółki z o.o., transakcja jest zazwyczaj prostsza i bardziej przejrzysta, ponieważ dotyczy ona sprzedaży udziałów w spółce. Natomiast w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej czy spółki cywilnej, sprzedaż może obejmować przedsiębiorstwo jako całość lub jego zorganizowaną część, co może rodzić dodatkowe komplikacje prawne i podatkowe.

Przygotowanie firmy do sprzedaży

Przygotowanie firmy do sprzedaży wymaga starannego i strategicznego planowania, które powinno zacząć się co najmniej kilkanaście miesięcy przed rozpoczęciem procesu sprzedaży. Kluczowym elementem jest opracowanie planu strategicznego, który zdefiniuje obszary wymagające optymalizacji i minimalizacji ryzyk, które mogłyby negatywnie wpłynąć na wycenę firmy. Optymalizacja powinna obejmować zarówno aspekty finansowe, jak i organizacyjne, takie jak bilans, rachunek zysków i strat, efektywność operacyjna, zespół menedżerski, dokumenty korporacyjne oraz umowy.

W zakresie finansów, szczególną uwagę należy zwrócić na pozycje księgowe w bilansie, w tym kapitał obrotowy, majątek nieoperacyjny oraz majątek i zobowiązania osobiste właściciela. Warto również rozważyć badanie (audyt) sprawozdań finansowych. Jednakże, audyt nie zastępuje konieczności przeprowadzenia działań optymalizacyjnych.

W kontekście przychodów i zysków, kluczowe jest analizowanie klientów, produktów i usług, a także zapewnienie dywersyfikacji kluczowych klientów i dostawców, aby uniknąć zależności od pojedynczych osób. Zarządzanie zespołem menedżerskim i pracownikami również odgrywa znaczącą rolę, w tym aktualność umów pracowniczych, motywacja zespołu, klauzule poufności, a także plany kontynuacji współpracy po sprzedaży firmy.

Przygotowanie dokumentów korporacyjnych i umów jest równie ważne. Powinno to obejmować przegląd umów pod kątem ich poprawności, treści oraz kompletności, aby uniknąć negatywnych niespodzianek podczas due diligence.

Warto również zatrudnić doradców, takich jak doradca inwestycyjny, księgowy i doradca prawny, którzy pomogą w procesie sprzedaży, a także w kwestiach podatkowych i planowania finansowego. Ich wsparcie jest nieocenione w zaplanowaniu i realizacji sprzedaży firmy, zapewniając, że wszystkie aspekty transakcji są dokładnie przeanalizowane i zoptymalizowane.

Proces sprzedaży - kroki które należy podjąć aby doszło do transakcji

Sprzedaż firmy to skomplikowany proces, który wymaga starannego planowania i precyzji na każdym etapie. Rozpoczyna się od identyfikacji i zebrania listy potencjalnych nabywców, których profil i możliwości finansowe powinny odpowiadać charakterowi i wymaganiom sprzedającego. Następnie nawiązywane są pierwsze kontakty, co często obejmuje wysłanie tzw. “teasera inwestycyjnego”, czyli dokumentu prezentującego firmę w atrakcyjny, lecz zwięzły sposób, zachowując przy tym anonimowość i istotne aspekty tajemnicy handlowej.

Kolejnym krokiem jest podpisanie umowy o zachowaniu poufności (Non-Disclosure Agreement, NDA), która zapewnia ochronę poufnych informacji przekazywanych potencjalnym nabywcom. Po podpisaniu NDA, sprzedający udostępnia bardziej szczegółowe dane o firmie, na przykład w formie memorandum, które zawiera rozbudowane informacje finansowe, operacyjne i strategiczne. W tym czasie mogą także odbywać się spotkania z wyselekcjonowanymi nabywcami, podczas których przekazywane są dodatkowe, kluczowe informacje.

Następnie dochodzi do etapu negocjacji i wymiany listów intencyjnych. List intencyjny to niewiążący dokument określający podstawowe warunki przewidywanej transakcji. Po osiągnięciu porozumienia co do warunków wstępnych, następuje proces due diligence – szczegółowa analiza przeprowadzana przez nabywcę, obejmująca aspekty biznesowe, prawne i księgowe firmy.

Ostatecznym etapem jest negocjowanie i zawieranie umowy sprzedaży. Po spełnieniu warunków zawieszających, określonych w umowie, transakcja zostaje sfinalizowana, a firma przechodzi na własność nabywcy. Płatność za firmę jest realizowana zgodnie z ustalonymi warunkami, co zamyka proces sprzedaży.

Każdy z tych etapów wymaga skrupulatnej uwagi i profesjonalizmu, aby zapewnić, że transakcja będzie przebiegać płynnie i obie strony będą zadowolone z finalnego wyniku.

Nasze specjalizacje:

W ramach świadczonych usług w Corporate Mind zapewniamy obsługę w procesie wyceny przedsiębiorstw. Poniżej najważniejsze informacje:

  1. Wycena Przedsiębiorstwa | Wycena Firmy | Wycena Działalności Gospodarczej
  2. Wycena Znaku Towarowego | Wycena Wartości Niematerialnych i Prawnych
  3. Modelowanie Finansowe
  4. Badanie Due Diligence Finansowe
  5. Doradztwo Prawne, a przede wszystkim:
  6. Kompleksowa usługa Sprzedaży Firmy | Sprzedaży Biznesu

Sprawdzimy razem z Toba czy wyżej wymienione usługi są dla Ciebie. Zapraszamy do kontaktu.

Sprawdź czy to dla Ciebie
Wyślij zapytanie

Jak sprzedać firmę z zyskiem - podsumowanie

Krok
Opis
1. Opracowanie Planu Strategicznego
Zainicjowanie strategicznego planowania, obejmującego analizę finansową i operacyjną, przynajmniej kilkanaście miesięcy przed planowaną sprzedażą.
2. Optymalizacja Finansów i Operacji
Skupienie na bilansie, rachunku zysków i strat, zarządzaniu kapitałem pracującym, majątkiem nieoperacyjnym i potencjalnym audycie finansowym.
3. Zarządzanie Zespołem i Strukturą
Aktualizacja umów pracowniczych, zapewnienie motywacji zespołu, planowanie przyszłości i dywersyfikacja kluczowych klientów i dostawców.
4. Dokumenty Korporacyjne i Umowy
Kompleksowość, aktualność i formalna poprawność wszystkich dokumentów korporacyjnych i umów.
5. Wycena Firmy
Rzetelna wycena firmy z wykorzystaniem profesjonalnych metod i doradców, regularne jej monitorowanie i dostosowywanie.
6. Zatrudnienie Doradców
Korzystanie z pomocy doradców ds. inwestycji kapitałowych, finansów, prawa i podatków dla wsparcia na każdym etapie sprzedaży.
7. Negocjacje i Finalizacja
Przygotowanie do negocjacji, prezentowanie firmie w najlepszym świetle i podkreślanie jej atutów podczas finalizacji transakcji.

Realizacja tych kroków zwiększa szanse na sprzedaż firmy z zyskiem, minimalizując ryzyko i maksymalizując wartość dla potencjalnych nabywców. Ważne jest, aby każdy z tych elementów był przemyślany i dokładnie zaplanowany, co przyczyni się do pomyślnego i zyskownego zakończenia procesu sprzedaży.

Autor: Mateusz Laska

Znajdź mnie na Linkedin!

Kategorie
Wycena sprzedaż biznesu sprzedaż firmy Wycena przedsiębiorstwa

Jak wyjść z biznesu? Sprzedaż firmy, strategia wyjścia z biznesu.

Dodano: 8 grudnia 2023
Ostatnia aktualizacja: 8 grudnia 2023

Jak wyjść z biznesu? Sprzedaż firmy, strategia wyjścia z biznesu

Prowadzić własny biznes to nie lada wyzwanie, ale decyzja o wyjściu z biznesu jest również jednym z najważniejszych i najtrudniejszych momentów w karierze przedsiębiorcy. Niezależnie od przyczyn – czy to dążenie do nowych wyzwań i nowego życia, szukanie innej drogi, zmiany osobiste czy po prostu czas na emeryturę – proces ten wymaga strategicznego podejścia, czasu i poświęcenia, należy podjąć rozmaite kroki. Podstawą każdego skutecznego wyjścia z biznesu jest zrozumienie wartości własnego przedsiębiorstwa oraz jasne określenie celów, jakie chcemy osiągnąć poprzez sprzedaż firmy. Tylko dobrze przeprowadzony proces sprzedaży daje zamierzony efekt. 

Porozmawiajmy o sprzedaży firmy
Umów się na bezpłatną konsultację!

Sprzedaję swój biznes - poznanie wartości biznesu

Zrozumienie wartości własnego przedsiębiorstwa wymaga nie tylko analizy finansowej, ale także oceny niematerialnych aktywów, takich jak znak towarowy, jej pozycja na rynku, czy lojalność klientów. Takie wszechstronne podejście do wyceny firmy pozwala właścicielom na realistyczną ocenę swojej firmy w oczach potencjalnych nabywców lub następców. Ponadto, jasne określenie celów sprzedaży lub przekazania, czy to w kontekście finansowym, osobistym czy strategicznym, kieruje procesem wyjścia z biznesu, zapewniając, że decyzje podejmowane w trakcie są zgodne z długoterminową wizją właściciela. Wycena przedsiębiorstwa w kontekście sprzedaży to jeden z kluczowych elementów decydujących o sukcesie całego procesu. Właściwa wycena firmy nie tylko ułatwia negocjacje z potencjalnymi kupcami, ale również zapewnia właścicielowi firmie pewność, że otrzymuje sprawiedliwą wartość za lata swojej pracy i inwestycji. Jeżeli właściciel przedsiębiorstwa jest gotowy na zmiany i chce rozstać się ze swoją firmą, musi dowiedzieć się jaką ma ona wartość. 

Sprzedaż firmy, sprzedaż udziałów w firmie

W przypadku sprzedaży działalności, kluczowe jest zrozumienie, że transakcja ta obejmuje wszystkie aktywa przedsiębiorstwa, od środków trwałych, poprzez znaki towarowe, aż do bazy klientów. Natomiast sprzedając akcje czy udziały, właściciel przenosi własność części lub całości kapitału spółki, co może mieć znaczący wpływ na zarządzanie i strategię firmy. W obu przypadkach, sukces transakcji zależy od dokładnej wyceny, efektywnego negocjowania warunków sprzedaży oraz zrozumienia aspektów prawnych i podatkowych. Niezależnie od tego, czy sprzedaż następuje z powodu dążenia do nowych wyzwań, potrzeby dywersyfikacji inwestycji czy z przyczyn osobistych, właściwe przygotowanie i przemyślane podejście są kluczem do osiągnięcia optymalnych warunków i maksymalizacji wartości sprzedawanego biznesu.

Oferta współpracy z Corporate Mind

W ramach świadczonych usług w Corporate Mind zapewniamy kompleksową obsługę w procesie sprzedaży przedsiębiorstwa, poniżej najważniejsze informacje:

  1. Wycena Przedsiębiorstwa | Wycena Firmy | Wycena Działalności Gospodarczej
  2. Wycena Znaku Towarowego | Wycena Wartości Niematerialnych i Prawnych
  3. Modelowanie Finansowe
  4. Badanie Due Diligence Finansowe
  5. Doradztwo Prawne, a przede wszystkim:
  6. Kompleksowa usługa Sprzedaży Firmy | Sprzedaży Biznesu

Zapraszamy do kontaktu zarówno w przypadku obsługi kompleksowej jak i obsługi wybranych etapów sprzedaży przedsiębiorstwa.

Porozmawiajmy o sprzedaży firmy
Umów się na bezpłatną konsultację!

Strategia wyjścia z biznesu

Strategia wyjścia z biznesu to kluczowy element planowania przedsiębiorczego, który pozwala właścicielowi firmy na zrealizowanie wartości zgromadzonej w trakcie prowadzenia działalności. Ważne jest, aby strategia ta była dostosowana do indywidualnych celów właściciela, zarówno finansowych, jak i osobistych. Opcje wyjścia mogą być realizowane poprzez sprzedaż firmy inwestorowi branżowemu, przekazanie przedsiębiorstwa następcy, fuzję z innym podmiotem, a nawet zamknięcie działalności. Każda z tych ścieżek wymaga dokładnego przemyślenia potencjalnych konsekwencji dla firmy, jej pracowników, a także dla samego właściciela. Opracowanie skutecznej strategii wyjścia wymaga analizy rynkowej, oceny wartości firmy, a także zrozumienia aspektów prawnych i podatkowych związanych z procesem. Sprzedaż biznesu wymaga wykorzystania dogłębnego zrozumienia obszarów jego działania nabytego już podczas rozwoju firmy. Często trudne decyzje o rozpoczęciu procesu sprzedaży udziałów, akcji lub przedsiębiorstwa to tylko swojego rodzaju kolejny krok w swoim biznesie.  

Lp.
Obszar optymalizacji
Cel
Ważność
Czas realizacji
1
Minimalizacja Ryzyka
Zminimalizowanie ryzyk wpływających negatywnie na wycenę firmy
Podstawowa
Przed rozpoczęciem procesu sprzedaży
2
Wzrost Efektywności
Identyfikacja i wdrożenie działań zwiększających efektywność operacyjną firmy
Znacząca
Co najmniej kilkanaście miesięcy przed sprzedażą
3
Przygotowanie do Due Diligence
Wczesne wykrycie i rozwiązanie potencjalnych problemów przed audytem due diligence
Krytyczna
Przed procesem due diligence
4
Optymalizacja Kluczowych Aspektów
Usprawnienie bilansu, rachunku zysków i strat, zarządzania zespołem, oraz kwestii prawnych i umów
Fundamentalna
Długoterminowa optymalizacja

Autor: Mateusz Laska

Znajdź mnie na Linkedin!

Kategorie
Wycena sprzedaż biznesu sprzedaż firmy Wycena przedsiębiorstwa

Jak sprzedać firmę? Sprzedaż spółki i działalności jednoosobowej

Dodano: 6 grudnia 2023
Ostatnia aktualizacja: 6 grudnia 2023

Jak sprzedać firmę? Sprzedaż spółki i działalności jednoosobowej

Sprzedaż przedsiębiorstwa, niezależnie od jego formy prawnej, wymaga kompleksowego zrozumienia aspektów rachunkowości, prawa oraz rynkowych trendów. Istotne jest przeprowadzenie szczegółowej wyceny firmy, niezależnie czy przedmiotem sprzedaży jest spółka z o.o. jednoosobowa działalność gospodarcza czy nawet zorganizowana część przedsiębiorstwa.  Ustalenie wartości rynkowej w każdym przypadku jest kluczowe. W procesie sprzedaży niezbędna jest także znajomość obowiązujących przepisów podatkowych, które mogą mieć istotny wpływ na ostateczne warunki transakcji. Efektywne negocjacje z potencjalnymi nabywcami wymagają nie tylko biegłości w dziedzinie finansów, ale również umiejętności interpersonalnych i negocjacyjnych. Ostateczna decyzja o sprzedaży powinna uwzględniać nie tylko aspekty finansowe, ale również długoterminowe cele strategiczne. Te wszystkie aspekty należy rozważyć zanim firma zmieni właściciela.

Porozmawiajmy o sprzedaży firmy
Umów się na bezpłatną konsultację!

Na czym polega sprzedaż firmy - sprzedaż firmy jednoosobowej, spółki ?

W przypadku sprzedaży firmy zanim następuje sprzedaż konieczne jest przygotowanie do procesu. Pierwszym krokiem jest opracowanie planu strategicznego, który określa cele i kierunek działania firmy w okresie poprzedzającym sprzedaż. Ten plan obejmuje analizę rynku, identyfikację mocnych stron przedsiębiorstwa oraz strategii wzrostu, co zwiększa jego atrakcyjność dla potencjalnych kupców – należy przygotować firmę do sprzedaży. Kolejnym istotnym etapem jest dokładna wycena firmy. Proces ten polega na ocenie wartości wszystkich aktywów firmy, przewidywanych przepływów pieniężnych i potencjalnego ryzyka. Wycena ta musi być regularnie aktualizowana, aby odzwierciedlać bieżącą sytuację finansową i rynkową przedsiębiorstwa. Sprzedaż firmy często wymaga wsparcia ekspertów. Doradcy w zakresie sprzedaży firmy mogą pomóc w przygotowaniu przedsiębiorstwa do sprzedaży, opracowaniu strategii negocjacyjnych, a także w identyfikacji i przyciągnięciu potencjalnych kupców. Ostatni etap to faktyczna realizacja procesu sprzedaży. Obejmuje ona prezentację firmy potencjalnym nabywcom, prowadzenie negocjacji, przygotowanie niezbędnych dokumentów prawnych i finansowych, aż po finalizację transakcji. W tym etapie kluczowe jest zachowanie transparentności i uczciwości wobec potencjalnych kupców.

Proces sprzedaży przedsiębiorstwa - znalezienie inwestora

Aby dokonać transakcji sprzedaży konieczne jest znalezienie nabywcy danej firmy. Proces sprzedaży firmy często obejmuje poszukiwanie inwestora branżowego, który jest bezpośrednio zaangażowany w tę samą lub pokrewną branżę. Tacy inwestorzy, znani również jako strategiczni, kierują się głównie motywacjami związanymi z własną działalnością biznesową, a nie czysto finansowymi. Ich zainteresowanie może wynikać z chęci wejścia na nowy segment rynku, integracji pionowej poprzez nabycie dostawcy lub klienta, lub przejęcia cennego know-how.

Inwestorzy branżowi są różnorodni: mogą to być duże korporacje o międzynarodowym zasięgu, firmy porównywalne rozmiarem z przedmiotem sprzedaży, a także mniejsze podmioty wspierane przez inwestorów finansowych. Alternatywną opcją są inwestorzy finansowi, takie jak fundusze Private Equity (PE), które skupiają się na dynamicznym rozwoju przejętej firmy, by następnie wyjść z inwestycji poprzez sprzedaż na giełdzie lub inwestorowi branżowemu. Fundusze PE charakteryzują się profesjonalnymi zespołami specjalizującymi się w realizacji i zarządzaniu takimi transakcjami.

Kluczowym aspektem sprzedaży jest identyfikacja i przyciągnięcie odpowiedniego inwestora, który najlepiej odpowiada na potrzeby i cele sprzedającego. To wymaga zrozumienia zarówno rynku, jak i potencjalnych nabywców, a także efektywnego prezentowania wartości i potencjału firmy.

Jak sprzedać firmę? Wycena firmy

Przedsiębiorca, który chce sprzedać swoją firmę musi znać jej wartość. Zanim zostanie podpisana umowa sprzedaży i dojdzie do zbycia firmy należy zrealizować proces sprzedaży. Sprzedaż firmy rozpoczyna się od dokładnej wyceny przedsiębiorstwa, która jest kluczowym elementem w ustaleniu jej wartości rynkowej. Proces wyceny przedsiębiorstwa wymaga analizy finansowej, obejmującej przegląd bilansów, rachunków zysków i strat oraz przepływów pieniężnych. Ważne jest również uwzględnienie niematerialnych aktywów firmy, takich jak reputacja na rynku, baza klientów i potencjał wzrostu. Nie bez znaczenie jest również majątek formy. Wycena może być wykonana samodzielnie lub z pomocą specjalistów. Sprzedaży może podlegać cała forma lub część przedsiębiorstwa, dlatego tak ważna jest rzetelna wycena. Metody wyceny różnią się w zależności od charakterystyki firmy i branży, przy czym popularne podejścia obejmują metodę dochodową, metodę porównawczą i metodę majątkową. Przygotowanie szczegółowego planu biznesowego i prognoz na przyszłość również może podnieść atrakcyjność firmy dla potencjalnych kupców. W procesie sprzedaży istotne jest także zrozumienie, jakie aspekty działalności są najbardziej wartościowe z perspektywy rynkowej, co pozwala skuteczniej negocjować warunki sprzedaży. Ostatecznie, transparentne i rzetelne przedstawienie danych finansowych i operacyjnych firmy buduje zaufanie wśród potencjalnych nabywców i ułatwia proces sprzedaży.

Oferta współpracy z Corporate Mind

W ramach świadczonych usług w Corporate Mind zapewniamy kompleksową obsługę w procesie sprzedaży przedsiębiorstwa, poniżej najważniejsze informacje:

  1. Wycena Przedsiębiorstwa | Wycena Firmy | Wycena Działalności Gospodarczej
  2. Wycena Znaku Towarowego | Wycena Wartości Niematerialnych i Prawnych
  3. Modelowanie Finansowe
  4. Badanie Due Diligence Finansowe
  5. Doradztwo Prawne, a przede wszystkim:
  6. Kompleksowa usługa Sprzedaży Firmy | Sprzedaży Biznesu

Zapraszamy do kontaktu zarówno w przypadku obsługi kompleksowej jak i obsługi wybranych etapów sprzedaży przedsiębiorstwa.

Porozmawiajmy o sprzedaży firmy
Umów się na bezpłatną konsultację!

Podatkowy aspekt sprzedaży firmy

Lp.
Aspekt
Opis
1
Sprzedaż udziałów lub akcji
Opodatkowanie PIT/CIT 19%, możliwość odliczenia kosztów nabycia
2
Danina solidarnościowa
4% od dochodu powyżej miliona złotych
3
Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)
1% od wartości rynkowej, płatne przez kupującego, chyba że przez biuro maklerskie
4
VAT przy sprzedaży udziałów/akcji
Zwolnienie z VAT
5
Sprzedaż OPiO w spółkach osobowych
Przychód opodatkowany skalą 17% i 32%, plus ewentualna danina solidarnościowa
6
CIT na sprzedaż OPiO przez spółkę kapitałową
Stawka CIT 19%, brak możliwości skorzystania ze stawki 9% CIT
7
Sprzedaż przedsiębiorstwa przez jednoosobową dział.
Dochód zaliczany do działalności gospodarczej, opodatkowanie 19%
8
VAT przy sprzedaży przedsiębiorstwa osoby fizycznej
Wyłączenie z VAT, jeśli sprzedaż jako gospodarcza całość
9
PCC przy zakupie przedsiębiorstwa osoby fizycznej
2% dla nieruchomości i ruchomości, 1% dla innych aktywów, bez odliczenia zobowiązań

Autor: Mateusz Laska

Znajdź mnie na Linkedin!

Kategorie
Wycena sprzedaż biznesu sprzedaż firmy Wycena przedsiębiorstwa

 Sprzedaż firmy jednoosobowej 

Dodano: 3 grudnia 2023
Ostatnia aktualizacja: 6 grudnia 2023

Sprzedaż firmy jednoosobowej

Sprzedaż firmy - jednoosobowa działalność gospodarcza

Kiedy decydujemy się na założenie własnej firmy jednoosobowej, często przyświeca nam marzenie o niezależności, realizacji własnych pomysłów i budowaniu czegoś od podstaw. Prowadzenie działalności jest wieloaspektowe. Jednak, jak w każdej podróży, czasami droga zmienia swój kierunek i pojawia się moment, gdy rozważamy sprzedaż jednoosobowej działalności gospodarczej. Może to być decyzja podyktowana różnymi przyczynami: pragnieniem podjęcia nowych wyzwań, potrzebą zmiany środowiska lub zwykłą koniecznością zakończenia jednego rozdziału, by rozpocząć kolejny. Sprzedaż firmy jednoosobowej to proces pełen emocji, ale i skomplikowanych decyzji. Wymaga nie tylko zrozumienia wartości, jaką udało nam się wytworzyć, ale także znajomości procedur prawnych i rynkowych realiów.

Porozmawiajmy o sprzedaży firmy
Umów się na bezpłatną konsultację!

Jak jako przedsiębiorca mogę sprzedać firmę?

Istnieją cztery główne metody sprzedaży firmy jednoosobowej:

1

Transakcja Sprzedaży Przedsiębiorstwa: Ta metoda polega na sprzedaży całego przedsiębiorstwa jako jednostki, z cesją umów firmy na nowego właściciela.

2

Sprzedaż Zorganizowanych Części Przedsiębiorstwa: Tutaj firma jest dzielona na oddzielne, zorganizowane segmenty, które są sprzedawane indywidualnie.

3

Przekształcenie w Spółkę z o.o. i Sprzedaż Udziałów: W tym podejściu firma jednoosobowa jest przekształcana w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, a następnie sprzedawane są jej udziały.

4

Sprzedaż Poszczególnych Składników Majątkowych Firmy: Ostatnia opcja polega na sprzedaży indywidualnych aktywów należących do firmy.

W przypadku sprzedaży firmy poprzez transakcję zbycia przedsiębiorstwa, niezbędna jest cesja umów z jednoosobowej działalności na rzecz nabywcy. Dotyczy to umów współpracy z partnerami biznesowymi, kontraktów telekomunikacyjnych, najmu, ubezpieczeń i innych zobowiązań. Zazwyczaj do przeniesienia tych praw na nowego właściciela nie jest wymagana zgoda drugiej strony umowy, chyba że umowa wyraźnie stanowi inaczej.

Sprzedaży firmy jednoosobowej - kroki

Etap procesu
Szczegóły
WYCENA FIRMY
Analiza finansowa i ocena aktywów firmy. Uwzględnienie wartości niematerialnych, takich jak reputacja firmy, baza klientów, umiejętności pracowników. Pierwszy etap wyceny najlepiej rozpocząć w trakcie przygotowywania planu strategicznego. Ważne jest zrozumienie czynników wpływających na wycenę.
PRZYGOTOWANIE FIRMY DO SPRZEDAŻY
Poprawa wyników finansowych. Uporządkowanie dokumentacji prawnej i podatkowej.
ZNALEZIENIE NABYWCY
Możliwi nabywcy to konkurenci, inwestorzy branżowi, pracownicy firmy. Warto rozważyć współpracę z pośrednikami biznesowymi lub doradcami finansowymi.
NEGOCJACJE I UMOWA SPRZEDAŻY
Rozpoczęcie negocjacji z potencjalnymi nabywcami. Szczegółowe ustalenie warunków w umowie kupna-sprzedaży.
ASPEKTY PRAWNE I PODATKOWE
Uwzględnienie kwestii prawnych i podatkowych, które mogą wpłynąć na finalny wynik transakcji.
EMOCJONALNY WYMIAR SPRZEDAŻY
Pamiętanie, że sprzedaż firmy to nie tylko kwestia finansowa, ale także emocjonalne zakończenie pewnego etapu w życiu przedsiębiorcy.

W sposób szczegółowy sprzedaż została opisana w naszym artykule: „Sprzedaż Firmy | Sprzedaż Biznesu – Krok po Kroku„

Podatek od sprzedaży małej firmy

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami dotyczącymi podatku VAT, transakcja obejmująca sprzedaż całego majątku firmy lub jej wyodrębnionej, zorganizowanej części nie jest obłożona podatkiem VAT. W związku z tym, ani sprzedający, ani nabywca nie mają żadnych obowiązków podatkowych związanych z VAT-em w ramach takiej transakcji.

Natomiast, w sytuacji gdy sprzedawane są pojedyncze elementy majątku firmy, może wystąpić potrzeba uiszczenia VAT według standardowych zasad. Dlatego istotne jest precyzyjne sformułowanie umowy sprzedaży, aby jednoznacznie określić, że dotyczy ona całego przedsiębiorstwa lub jego wydzielonej części, unikając tym samym niejasności co do zakresu transakcji.

Oferta współpracy z Corporate Mind

W ramach świadczonych usług w Corporate Mind zapewniamy kompleksową obsługę w procesie sprzedaży przedsiębiorstwa, poniżej najważniejsze informacje:

  1. Wycena Przedsiębiorstwa | Wycena Firmy | Wycena Działalności Gospodarczej
  2. Wycena Znaku Towarowego | Wycena Wartości Niematerialnych i Prawnych
  3. Modelowanie Finansowe
  4. Badanie Due Diligence Finansowe
  5. Doradztwo Prawne, a przede wszystkim:
  6. Kompleksowa usługa Sprzedaży Firmy | Sprzedaży Biznesu

Zapraszamy do kontaktu zarówno w przypadku obsługi kompleksowej jak i obsługi wybranych etapów sprzedaży przedsiębiorstwa.

Porozmawiajmy o sprzedaży firmy
Umów się na bezpłatną konsultację!

Podsumowanie - jak sprzedać jednoosobową działalność gospodarczą

Istnieją cztery główne metody sprzedaży firmy jednoosobowej: sprzedaż całego przedsiębiorstwa, jego zorganizowanych części, przekształcenie w spółkę z o.o. i sprzedaż udziałów, oraz sprzedaż poszczególnych składników majątkowych. Proces sprzedaży rozpoczyna się od wyceny firmy, uwzględniającej zarówno aspekty finansowe, jak i niematerialne wartości,  a następnie przechodzi do etapu przygotowania firmy i szukania nabywcy. Ważne są także negocjacje i sformułowanie umowy sprzedaży, uwzględniające aspekty prawne i podatkowe, mające kluczowe znaczenie dla powodzenia transakcji.

Autor: Mateusz Laska

Znajdź mnie na Linkedin!

Kategorie
Wycena sprzedaż biznesu sprzedaż firmy Wycena przedsiębiorstwa

Sprzedaż Firmy | Sprzedaż Biznesu –  Krok po Kroku 

Dodano: 18 listopada 2023
Ostatnia aktualizacja: 3 grudnia 2023

Sprzedaż Firmy | Sprzedaż Biznesu - Krok po Kroku

Sprzedaż firmy to skomplikowany i często emocjonalny proces, wymagający starannego planowania i strategicznego podejścia. W tym artykule przeprowadzimy Cię przez wszystkie etapy, od przygotowania firmy do sprzedaży po finalizację transakcji. Omówimy kluczowe aspekty, takie jak wycena przedsiębiorstwa, negocjacje z potencjalnymi kupującymi oraz zarządzanie zmianami po sprzedaży. Czytając dalej, dowiesz się, jak maksymalizować wartość swojej firmy i przeprowadzić sprzedaż w sposób efektywny, zapewniając sobie i Twojej firmie najlepsze możliwe warunki przejścia.

Porozmawiajmy o sprzedaży firmy
Umów się na bezpłatną konsultację!

Sprzedaż firmy krok po kroku

1

Sprzedać firmę - przygotowanie do procesu

I. Dokładna Analiza Finansowa i Operacyjna

Bilanse i Rachunki Zysków i Strat: Przygotuj dokładne sprawozdania finansowe, które ukazują realny obraz sytuacji finansowej firmy.

Audyt Wewnętrzny: Przeprowadź audyt operacyjny, aby zidentyfikować i usprawnić ewentualne słabości w działalności firmy.

II. Wycena Firmy

Zatrudnienie Eksperta: Rozważ skorzystanie z usług profesjonalnego doradcy, który pomoże przeprowadzić proces wyceny firmy w oparciu o jej aktywa, przychody, zyski i potencjalny wzrost.

Rynek i Konkurencja: Analizuj rynkowe trendy i pozycję konkurencji, aby realistycznie ocenić wartość firmy.

 

III. Przygotowanie Dokumentacji Prawnej i Biznesowej

Umowy i Kontrakty: Upewnij się, że wszystkie umowy biznesowe, w tym kontrakty z klientami i dostawcami, są aktualne i w porządku.

Dokumenty Prawne: Sprawdź, czy wszystkie dokumenty prawne, w tym zezwolenia i licencje, są ważne i zgodne z obowiązującymi przepisami.

IV. Transparentność i Ujawnienie Informacji

Pełna Transparentność: Bądź gotów ujawnić potencjalnym kupującym pełen obraz firmy, w tym jej wyzwania i ryzyka.

V. Poprawa Wydajności i Rentowności

Optymalizacja Operacji: Zidentyfikuj obszary, w których można zwiększyć wydajność i obniżyć koszty, aby poprawić rentowność przed sprzedażą, a tym samym zwiększyć wartość przedsiębiorstwa. 

VI. Planowanie Sukcesji

Zarządzanie Zmianą: Przygotuj plan sukcesji, który pomoże pracownikom i klientom dostosować się do zmiany właściciela.

Przykład:

Firma “TechSolutions”, specjalizująca się w IT, przed sprzedażą przeszła przez szczegółowy audyt finansowy i operacyjny. Wycena przedsiębiorstwa została przeprowadzona przez zewnętrznego konsultanta, który wziął pod uwagę zarówno aktywa firmy, jak i jej potencjał wzrostu na szybko rozwijającym się rynku technologii. W wyniku audytu odkryto, że firma może znacznie zwiększyć swoją wartość, optymalizując procesy zarządzania zasobami ludzkimi i aktualizując przestarzałą infrastrukturę IT. Działania te pozwoliły “TechSolutions” nie tylko poprawić efektywność, ale również zaprezentować potencjalnym kupującym solidne podstawy do dalszego wzrostu i ekspansji.

2

Zwiększanie Atrakcyjności Firmy dla Potencjalnych Inwestorów

Zwiększenie atrakcyjności firmy dla potencjalnych inwestorów to kluczowy element w procesie sprzedaży. Oto kilka sposobów na osiągnięcie tego celu:

I. Modernizacja Infrastruktury IT

Inwestycja w nowoczesne rozwiązania technologiczne, takie jak zaawansowane systemy zarządzania bazami danych czy oprogramowanie do zarządzania relacjami z klientami (CRM), może znacząco poprawić efektywność operacyjną i atrakcyjność firmy.

II. Ulepszenie Portfela Klientów

Stabilny i różnorodny portfel klientów świadczy o stabilności i potencjale rozwoju firmy. Warto skupić się na budowaniu długotrwałych relacji z kluczowymi klientami oraz na poszerzaniu rynku.

III. Poprawa Reputacji w Branży

Dobra reputacja to znak wysokiej jakości usług lub produktów. Można ją zbudować poprzez aktywne uczestnictwo w branżowych wydarzeniach, publikacje w mediach branżowych, oraz dbałość o pozytywne recenzje i referencje od klientów.

IV. Optymalizacja Kosztów

Redukcja niepotrzebnych wydatków i optymalizacja procesów operacyjnych mogą zwiększyć marżę zysku, co jest atrakcyjne dla inwestorów.

V. Rozwój Produktów i Usług

 Inwestycja w rozwój nowych produktów lub usług, które odpowiadają na aktualne i przyszłe potrzeby rynku, może znacząco zwiększyć potencjalną wartość firmy.

Przykład:

Firma „TechInnovate” działająca w branży IT, zainwestowała w rozwój chmurowych rozwiązań dla biznesu, co nie tylko zwiększyło jej przychody o 20%, ale również wzmocniło jej pozycję na rynku jako innowacyjnego lidera w swojej dziedzinie. Dzięki temu firma stała się bardziej atrakcyjna dla potencjalnych inwestorów.

3

Definiowanie Celów i Oczekiwań Sprzedaży

I. Określenie Celu Sprzedaży

 Właściciel musi zdecydować, czy priorytetem jest szybka sprzedaż czy maksymalizacja zysku. Szybka sprzedaż może wymagać ustępstw cenowych, podczas gdy dążenie do maksymalizacji zysku może wymagać więcej czasu i negocjacji.

II. Wycena Firmy

 Wycena powinna uwzględniać aktywa firmy, jej roczne przychody oraz potencjalny wzrost. Do oceny wartości firmy wykorzystuje się różne metody, takie jak metoda porównawcza, metoda majątkowa, czy metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych (DCF).

III. Analiza Rynkowa

Wartość firmy zależy również od branży, w której działa, aktualnej sytuacji rynkowej oraz trendów. Na przykład, firma technologiczna z innowacyjnym produktem może być wyceniona wyżej niż tradycyjna firma produkcyjna przy tych samych przychodach.

Przykład:

Rozważmy firmę „CleanTech”, specjalizującą się w rozwiązaniach ekologicznych. Jej roczne przychody wynoszą 5 mln zł, a stabilny wzrost i silna pozycja na rynku ekologicznych technologii mogą uzasadniać wycenę na 20 mln zł. Firma ta może również przyciągnąć inwestorów zainteresowanych zrównoważonym rozwojem i nowymi technologiami. Ostatecznie, jasne zdefiniowanie celów sprzedaży i realistyczna wycena są niezbędne, aby właściciel mógł podejmować świadome decyzje i osiągnąć pożądany wynik transakcji.

4

Zrozumienie Struktury Transakcji

Ważne jest, aby dokładnie zrozumieć różne opcje strukturalne sprzedaży, ponieważ wybór odpowiedniej struktury może mieć znaczący wpływ na wynik transakcji. Niezależnie od tego, czy mówimy o sprzedaży akcji, aktywów czy fuzji, każda z tych opcji ma swoje unikalne zalety i wady, które mogą wpłynąć na decyzję stron transakcji. Poniżej przedstawiamy krótką analizę tych trzech głównych opcji:

Opcja Strukturalna
Zalety
Wady
Sprzedaż Akcji/ udziałów
Prostsza administracja transakcji.
Większe obciążenia podatkowe dla sprzedającego.
Zachowanie kontynuacji firmy.
Brak kontroli nad przyszłymi decyzjami firmy.
Rozproszenie ryzyka wśród akcjonariuszy.
Potencjalne spory wewnątrz akcyjne.
Możliwość sprzedaży mniejszych udziałów
Sprzedaż Aktywów
Pełna kontrola nad procesem sprzedaży.
Skomplikowana administracja transakcji.
Elastyczność w wyborze sprzedawanych aktywów
Ryzyko utraty wartości przez spółkę
Możliwość ograniczenia odpowiedzialności.
Konieczność zgody na transakcję od wierzycieli.
Ograniczenie ryzyka dziedziczenia długów.
Fuzja
Konsolidacja i synergia działalności.
Skomplikowana integracja firm.
Ułatwione pozyskiwanie kapitału.
Potencjalne konflikty kulturowe.
Możliwość zdobycia nowych rynków.
Wymaga zaangażowania czasu i zasobów.

 

Warto pamiętać, że wybór struktury transakcji będzie zależał od indywidualnych celów, sytuacji finansowej oraz strategicznych planów firm zaangażowanych w transakcję. Przyjęcie właściwej strategii może znacząco wpłynąć na sukces całej operacji, dlatego ważne jest dokładne rozważenie wszystkich opcji i skonsultowanie się z odpowiednimi ekspertami finansowymi i prawnymi.

5

Due Diligence ze Strony Sprzedającego

Due diligence, czyli szczegółowe badanie przedsiębiorstwa, jest kluczowe zarówno dla kupującego, jak i sprzedającego. O ile często koncentrujemy się na znaczeniu due diligence dla kupującego, nie można zapominać, że również sprzedający ma wiele do zyskania, przeprowadzając to proces badawczy w sposób staranny i rzetelny. Prawidłowe przygotowanie due diligence ze strony sprzedającego może przyspieszyć proces transakcji, zwiększyć zaufanie kupującego i umożliwić lepsze negocjacje. Kluczem jest dostarczenie kompletnych i wiarygodnych informacji, które pomogą kupującemu w dokładnym zrozumieniu firmy oraz w podjęciu mądrej decyzji inwestycyjnej.

 

Poniżej przedstawiam tabelę z przykładami dokumentów i informacji, które sprzedający może przygotować jako część procesu due diligence:

Rodzaj Dokumentu
Opis
Sprawozdania Finansowe
Roczne raporty finansowe, bilanse, rachunki zysków i strat, przepływy pieniężne itp.
Umowy z Klientami
Wszystkie aktualne i wcześniejsze umowy z klientami, w tym warunki płatności i warunki dostawy.
Umowy z Dostawcami
Wszystkie aktualne i wcześniejsze umowy z dostawcami, w tym warunki płatności i warunki dostawy.
Umowy Najmu i Nieruchomości
Wszystkie umowy najmu lub dzierżawy nieruchomości, w tym warunki najmu i okres obowiązywania.
Lista Aktywów
Wykaz wszystkich aktywów firmy, w tym nieruchomości, sprzęt, inwentarz i prawa własności intelektualnej.
Personel i Organizacja
Struktura organizacyjna, lista pracowników, ich kwalifikacje i umowy o pracę.

Przygotowanie takiej dokumentacji w sposób staranny i rzetelny może znacząco ułatwić proces due diligence i wpłynąć na pozytywne wrażenie kupującego. To z kolei może przyczynić się do pomyślnego zakończenia transakcji oraz zachowania dobrej reputacji firmy na rynku.

6

Zdobycie Niezbędnych Zgód i Pozwoleń

Przy procesie sprzedaży firmy, szczególnie w przypadku działalności w regulowanych sektorach, istnieje często konieczność zdobycia różnych zgód i pozwoleń od organów regulacyjnych. To etap kluczowy dla prawidłowego przebiegu transakcji, ponieważ brak niezbędnych zezwoleń może opóźnić lub wręcz uniemożliwić zakończenie transakcji. Firmy działające w sektorach takich jak bankowość, telekomunikacja czy energetyka często mają do czynienia z bardziej skomplikowanym procesem zdobywania zgód. Poniżej znajduje się tabela z przykładami zgód i pozwoleń oraz ich znaczeniem w procesie sprzedaży:

Rodzaj Pozwolenia/Zgody
Opis
Przykład
Zgoda Organu Regulacyjnego
Zgoda lub akceptacja ze strony organu regulacyjnego, która jest wymagana do przeprowadzenia transakcji.
Zgoda Komisji Nadzoru Finansowego na zmianę akcjonariuszy w banku.
Pozwolenie na Fuzję
Pozwolenie od organów antymonopolowych lub konkurencji w celu zatwierdzenia fuzji lub przejęcia.
Pozwolenie od Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na fuzję dwóch operatorów telekomunikacyjnych.
Licencje i Koncesje
W przypadku działalności wymagającej koncesji lub licencji, przekazanie ich kupującemu może być konieczne.
Przekazanie licencji na działalność hazardową od sprzedającego kasyna.
Zgody od Wierzycieli
Jeśli firma ma zadłużenie, konieczne może być uzyskanie zgód od wierzycieli na zmianę właściciela lub struktury własnościowej.
Zgoda banków kredytujących firmę na zmianę właściciela.
Pozwolenie na Transfer Aktywów
W przypadku transferu aktywów, konieczne może być uzyskanie zgód na przekazanie lub zmianę właściciela tych aktywów.
Pozwolenie od organów regulacyjnych na przekazanie konkretnych nieruchomości kupującemu.

Zdobycie tych zgód i pozwoleń może być czasochłonne i wymagać staranności oraz pełnej współpracy ze stroną kupującą. Brak odpowiednich zgód może prowadzić do opóźnień w procesie transakcji lub nawet jej przerwania, dlatego ważne jest, aby przed rozpoczęciem sprzedaży firmy dokładnie zrozumieć, jakie zgody i pozwolenia są niezbędne i jakie kroki należy podjąć, aby je zdobyć.

7

Zachowanie Poufności w Procesie Sprzedaży

Zachowanie poufności informacji w procesie sprzedaży firmy jest niezwykle istotnym aspektem, który ma na celu ochronę interesów sprzedającego. Proces sprzedaży może obejmować przekazywanie dużych ilości wrażliwych informacji, które, jeśli dostaną się w nieodpowiednie ręce, mogą zaszkodzić reputacji firmy, jej konkurencyjności lub negocjacjom sprzedażowym. W celu zabezpieczenia tych informacji, stosuje się umowy o poufności, zwane również NDA (Non-Disclosure Agreements).

Umowa o poufności jest prawnym dokumentem, który określa zasady i warunki, na jakich informacje dotyczące firmy mogą być przekazywane potencjalnym nabywcom lub innym zaangażowanym stroną w procesie sprzedaży. Kluczowym celem NDA jest zapewnienie, że wszyscy uczestnicy procesu rozumieją i akceptują, że przekazywane im informacje są poufne i nie mogą być wykorzystywane w celach innych niż przeprowadzenie oceny firmy.

8

Negocjowanie i Finalizowanie Umowy Sprzedaży

Negocjacje umowy sprzedaży stanowią kluczowy etap procesu sprzedaży firmy, który może być czasochłonny i wymagający. W tym procesie strony muszą osiągnąć porozumienie w sprawie warunków transakcji, które będą satysfakcjonujące dla obu stron. Oto kilka kluczowych kroków i przykładów, jakie mogą wystąpić podczas negocjacji i finalizacji umowy sprzedaży:

I. Określenie Warunków Umowy

Na początku negocjacji strony powinny określić kluczowe warunki transakcji, takie jak cena sprzedaży, termin płatności, zakres aktywów lub udziałów objętych transakcją, a także ewentualne warunki dodatkowe, takie jak klauzule nie konkurencji czy ograniczenia w wykorzystywaniu nazwy firmy po sprzedaży.

II. Prezentacja Dokumentacji

Strona sprzedająca zazwyczaj przedstawia dokumentację, która potwierdza kondycję finansową i prawowitość przedsiębiorstwa. To może obejmować sprawozdania finansowe, listę aktywów, umowy z klientami i dostawcami, oraz wszelkie niezbędne pozwolenia i zgody.

III. Negocjacje Cena

Cena jest często jednym z głównych punktów negocjacji. Strona kupująca może próbować obniżyć cenę, podczas gdy strona sprzedająca może chcieć uzyskać jak najwyższą cenę. W międzyczasie, mogą negocjować terminy płatności, na przykład ustalając, czy cała kwota ma być zapłacona z góry, czy też w ratach.

IV. Warunki Finansowania

W przypadku, gdy kupujący potrzebuje finansowania, negocjuje się warunki, na jakich zostanie ono zabezpieczone. Może to obejmować uzgodnienie warunków umowy kredytowej lub inne formy finansowania.

V. Klauzule Dodatkowe

Strony mogą dodawać klauzule dodatkowe do umowy, takie jak klauzule nie konkurencji, zobowiązania dotyczące długu lub gwarancje dotyczące aktywów.

VI. Due Diligence

W trakcie negocjacji, strona kupująca może przeprowadzać szczegółową kontrolę (due diligence) przedsiębiorstwa, aby zweryfikować przedstawione informacje i potwierdzić, że nie ma ukrytych problemów czy długów.

VII. Finalizacja Umowy

Po uzgodnieniu wszystkich warunków, umowa sprzedaży jest przygotowywana i finalizowana przez strony i/lub ich prawników. Każda strona podpisuje umowę, a proces ten może być zakończony notarialnym potwierdzeniem.

VIII. Zamykanie Transakcji | Transakcja Sprzedaży

 Po podpisaniu umowy, strony mogą przystąpić do procesu zamknięcia transakcji, w którym przekazują się aktywa lub udziały, a płatności są dokonywane zgodnie z uzgodnionymi warunkami.

IX. Prawne Zabezpieczenia

Umowa sprzedaży zawiera również zapisy dotyczące prawnych zabezpieczeń, w tym zobowiązania do współpracy w celu zakończenia transakcji i uregulowania wszelkich kwestii prawnych.

X. Monitorowanie Wykonania Umowy

Po zakończeniu transakcji strony mogą monitorować wykonanie umowy i spełnianie warunków przez obie strony, a także podejmować działania w przypadku ewentualnych sporów lub problemów.

Negocjacje i finalizacja umowy sprzedaży to proces skomplikowany, który wymaga dokładności i wnikliwości. Warto zatrudnić doświadczonych prawników i doradców, aby pomóc w procesie i zapewnić, że umowa jest kompletna i zabezpiecza interesy obu stron. Dobre przygotowanie i dokładne negocjacje są kluczowe dla sukcesu całej transakcji.

9

Zarządzanie Zmianą w Firmie

Sprzedaż biznesu  to znaczący moment, który wprowadza zmiany w strukturze organizacyjnej i funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. Zarządzanie tymi zmianami jest kluczowe, aby zapewnić płynność procesu sprzedaży i minimalizować negatywne skutki dla pracowników, klientów i dostawców. Oto kilka kluczowych kroków i przykłady, jakie można uwzględnić w procesie zarządzania zmianą:

Aspekt Zmiany
Opis działań
Przykład
Komunikacja
Komunikacja jest kluczowa. Powinno się otwarcie i jasno komunikować z pracownikami, klientami i dostawcami na temat zmiany, powodów i korzyści, jakie przynosi.
Pracodawca informuje pracowników o planowanej sprzedaży firmy, wyjaśniając, że to może stworzyć nowe możliwości rozwoju firmy.
Przegląd Zasobów
Przed sprzedażą warto przeglądnąć aktualne zasoby firmy, aby zrozumieć, które z nich zostaną przekazane nowemu właścicielowi i jakie zmiany będą konieczne.
Firma dostawcza przegląda swoją bazę dostawców, aby określić, którzy z nich będą obsługiwani po sprzedaży.
Ustalanie Priorytetów
Określenie priorytetów zmian i dostosowanie planu działania do konkretnej sytuacji firmy.
Zarząd firmy określa priorytety, które obejmują ochronę miejsc pracy i utrzymanie obecnych klientów.
Szkolenia i Przygotowanie
Szkolenie pracowników w nowych procesach, systemach lub technologiach, które mogą wyniknąć po sprzedaży.
Pracownicy zostają przeszkoleni w obsłudze nowego systemu informatycznego, który zostanie wdrożony po sprzedaży.
Monitorowanie Wyników
Regularne monitorowanie i ocena wpływu zmian na działalność firmy oraz dostosowywanie działań w razie potrzeby.
Po sprzedaży firma przeprowadza okresowe oceny zadowolenia klientów, aby upewnić się, że usługi pozostają na dotychczasowym poziomie.
Dbałość o Klientów
Zapewnienie klientom, że obsługa pozostanie niezmieniona lub będzie poprawiona po sprzedaży.
Firma komunikuje się z klientami, zapewniając, że będą nadal obsługiwani na dotychczasowym poziomie, a nawet zaoferowana zostanie poprawa jakości usług.

Zarządzanie zmianą w firmie wymaga planowania, komunikacji i elastyczności. Jest to proces, który może pomóc w minimalizowaniu zakłóceń i utrzymaniu stabilności firmy podczas i po procesie sprzedaży. Ważne jest, aby uwzględniać potrzeby i obawy pracowników, klientów i dostawców, aby zapewnić płynny przebieg zmiany i zachować pozytywny wizerunek firmy na rynku.

10

Komunikacja z udziałowcami

Efektywna komunikacja z interesariuszami, czyli pracownikami, klientami, dostawcami i innymi zaangażowanymi stronami, jest kluczowa podczas procesu sprzedaży firmy. Dbałość o prawidłową komunikację może pomóc w zminimalizowaniu niepewności i negatywnych skutków zmiany, a także utrzymaniu zaufania oraz pozytywnego wizerunku firmy. Poniżej przedstawiam przykłady działań komunikacyjnych oraz ich znaczenie:

Działania Komunikacyjne
Opis działań
Przykład
Wczesne Powiadomienie
Warto informować interesariuszy o planowanej sprzedaży możliwie wcześnie, aby umożliwić odpowiednie przygotowanie się do zmiany.
Firma ogłasza publicznie, że rozważa możliwość sprzedaży w ciągu najbliższych 6 miesięcy.
Otwarta i Jasna Komunikacja
Komunikacja powinna być jasna, szczera i przystępna, aby uniknąć nieporozumień i niepewności.
Zarząd firmy spotyka się z pracownikami i wyjaśnia, że proces sprzedaży ma na celu dalszy rozwój firmy i miejsca pracy.
Indywidualne Konsultacje
Udzielanie odpowiedzi na indywidualne pytania i obawy interesariuszy, aby rozwiązać ich konkretne wątpliwości.
Zarząd dostarcza pracownikom indywidualne konsultacje i odpowiedzi na pytania dotyczące ich stanowisk i przyszłości w firmie.
Plan Komunikacyjny
Opracowanie planu komunikacji, który obejmuje wszystkie etapy procesu sprzedaży i zapewnia regularne aktualizacje.
Firma tworzy plan komunikacji, który obejmuje ogłoszenie, okres due diligence i finalizację umowy.
Monitorowanie Nastrojów
Regularne badanie nastrojów i opinii interesariuszy oraz podejmowanie działań w razie wystąpienia problemów.
Firma przeprowadza regularne ankiety pracownicze, aby ocenić poziom zadowolenia i reagować na ewentualne obawy.
Kontynuacja Obsługi Klienta
Zapewnienie klientom, że obsługa pozostanie niezmieniona lub zostanie ulepszona po sprzedaży.
Firma informuje klientów o planach na przyszłość, zapewniając, że będą nadal obsługiwani na dotychczasowym poziomie, a nawet zaoferowana zostanie poprawa jakości usług.

Komunikacja z udziałowcami jest procesem dwukierunkowym, który wymaga aktywnego słuchania i reagowania na obawy oraz sugestie interesariuszy. Jest to kluczowy element budowania zaufania i utrzymania pozytywnego wizerunku firmy w trakcie procesu sprzedaży. Efektywna komunikacja może pomóc w zminimalizowaniu oporu wewnętrznego i zewnętrznego oraz w osiągnięciu sukcesu w procesie zmiany.

11

Podejmowanie Dalszych Kroków Po Sprzedaży Firmy

Po sprzedaży firmy właściciel może znaleźć się w nowej sytuacji życiowej i finansowej, co wymaga starannego rozważenia dalszych kroków. Wybór zależy od indywidualnych celów i sytuacji właściciela. Oto kilka możliwych opcji i przykłady działań po sprzedaży firmy:

Opcja
Opis działań
Przykład
Reinwestowanie
Właściciel może zdecydować się zainwestować uzyskane środki w inne projekty lub przedsięwzięcia, np. inwestycje giełdowe, nieruchomości lub nowy biznes.
Właściciel sprzedanej firmy reinwestuje uzyskane środki w rozwijającą się branżę technologiczną.
Przejście na Emeryturę
Po sprzedaży wielu właścicieli decyduje się przejść na emeryturę i cieszyć się zasłużonym odpoczynkiem. Warto skonsultować się z doradcą finansowym w celu odpowiedniego planowania finansów emerytalnych.
Właściciel, który sprzedał firmę, decyduje się na wcześniejszą emeryturę i podróże po świecie.
Rozpoczęcie Nowego Biznesu
Niektórzy przedsiębiorcy nie mogą oderwać się od biznesowego świata i decydują się na rozpoczęcie nowego projektu lub firmy.
Właściciel po sprzedaży firmy decyduje się otworzyć kawiarnię, która była jego pasją.
Działalność Charytatywna
Inna opcja to poświęcenie części czasu i środków na działalność charytatywną lub społeczną. To może być sposób na wykorzystanie doświadczenia i zasobów w celu pomocy innym.
Właściciel decyduje się założyć fundację wspierającą edukację dzieci w biednych regionach.
Zarządzanie Aktywami
Właściciel może skorzystać z profesjonalnej pomocy finansowej w zarządzaniu uzyskanymi środkami, np. z inwestycyjnym doradcą lub zarządzającym portfelem.
Właściciel konsultuje się z doradcą finansowym w celu ustalenia optymalnego planu zarządzania swoimi aktywami.

Podejmowanie dalszych kroków po sprzedaży firmy zależy od wielu czynników, w tym celów życiowych, sytuacji finansowej, pasji i zainteresowań. Kluczowe jest staranne rozważenie opcji i zasięgnięcie porady specjalistów, takich jak doradcy finansowi czy prawnicy, aby podjąć najlepszą decyzję zgodną z własnymi potrzebami i priorytetami.

Doradca w procesie sprzedaży firmy - Oferta

Jako eksperci w doradztwie przy sprzedaży firmy, oferujemy kompleksowe wsparcie na każdym kroku tego procesu. Specjalizujemy się w ocenie sprzedawalności przedsiębiorstwa, wykorzystując do tego celu nasze algorytmy. Nasz zespół profesjonalistów pomoże w określeniu wartości firmy, przygotowaniu biznesplanów oraz budżetów, a także w ustalaniu struktury transakcji. Zapewniamy również wszechstronne doradztwo prawne oraz wsparcie w przeprowadzeniu audytu finansowego Due Diligence. Dzięki naszemu indywidualnemu podejściu, dostosowanemu do specyfiki Twojego biznesu, zapewniamy poufność i profesjonalizm na każdym etapie współpracy, gwarantując naszym klientom bezpieczeństwo, zaufanie i pełną satysfakcję.

Porozmawiajmy o sprzedaży firmy
Umów się na bezpłatną konsultację!

Podsumowanie: Sprzedaż Firmy | Sprzedaż Udziałów

Pamiętaj, że sprzedaż biznesu to skomplikowany proces, wymagający odpowiedniego przygotowania i strategii (przede wszystkim wyceny firmy). Dzięki świadomemu podejściu, możesz zwiększyć szanse na pomyślne i korzystne zakończenie transakcji.

Najczęściej zadawane pytania:

Sprzedaż firmy jednoosobowej jest procesem możliwym i może obejmować zarówno majątek fizyczny, jak i niematerialny przedsiębiorstwa. Ważne jest, aby umowa sprzedaży była prawidłowo sformułowana i zawierała kluczowe elementy, takie jak informacje o majątku, koncesjach, licencjach, tajemnicach przedsiębiorstwa oraz obowiązkach podatkowych. Nabywca musi zarejestrować nową działalność gospodarczą, aby legalnie kontynuować działalność. Sprzedający, po zbyciu firmy, musi dopełnić obowiązków likwidacyjnych, w tym zgłoszenia zakończenia działalności gospodarczej i sporządzenia remanentów likwidacyjnych.

Po sprzedaży firmy jednoosobowej, właściciel musi dopełnić obowiązków związanych z zakończeniem prowadzenia działalności. Do tych obowiązków należy zgłoszenie zakończenia działalności do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) oraz do innych odpowiednich urzędów, takich jak urząd skarbowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) i Główny Urząd Statystyczny (GUS). Ponadto, konieczne jest sporządzenie remanentów likwidacyjnych dla celów podatkowych. Właściciel musi także zadbać o rozliczenie podatku dochodowego od przychodu uzyskanego ze sprzedaży majątku firmy. Po zakończeniu tych formalności, były właściciel może rozpocząć nowe przedsięwzięcia biznesowe lub zdecydować się na inny rodzaj aktywności zawodowej lub osobistej.

W procesie sprzedaży firmy, modelowanie finansowe odgrywa kluczową rolę, umożliwiając dokładną ocenę wartości przedsiębiorstwa. Jest to kompleksowy proces, który uwzględnia przeszłe wyniki finansowe, aktualne aktywa i pasywa oraz przewidywania dotyczące przyszłych przepływów pieniężnych i wzrostu. Modelowanie finansowe pozwala na stworzenie realistycznych prognoz finansowych, które są niezbędne dla potencjalnych nabywców, aby zrozumieć potencjał wzrostu i rentowności firmy. Precyzyjne modelowanie finansowe pomaga także w negocjacjach cenowych, zapewniając solidne podstawy do ustalania wartości sprzedawanego przedsiębiorstwa.

Wycena znaku towarowego w procesie sprzedaży firmy jest jednym z kluczowych elementów ustalania wartości całego przedsiębiorstwa. Znak towarowy, jako ważny składnik aktywów niematerialnych, jest oceniany na podstawie jego rozpoznawalności, reputacji na rynku, a także przyszłego potencjału generowania zysków. Wycena znaku towarowego uwzględnia historię i stabilność marki, jej wpływ na lojalność klientów oraz potencjalne zyski związane z jej dalszym wykorzystaniem.

Autor: Mateusz Laska

Znajdź mnie na Linkedin!