Nie masz pewności, czy Twoja firma przetrwa następne 3 lata? Czy stać Cię na planowaną inwestycję? Model finansowy odpowiada na te pytania jeszcze zanim wydasz pierwszą złotówkę. To nie żadna abstrakcyjna teoria księgowa, lecz praktyczne narzędzie, które każdy przedsiębiorca powinien mieć w swoim arsenale – niezależnie od tego, czy prowadzisz małą działalność, startup, czy rozwijasz średnią firmę. Dzięki niemu zobaczysz swój biznes oczami inwestora, bankiera i analityka, a dzięki temu dowiesz się, co musisz zmienić, aby osiągnąć sukces.

Model finansowy – definicja

Model finansowy to narzędzie służące do analizy i prognozowania sytuacji finansowej przedsiębiorstwa w przyszłości, najczęściej w celu pozyskania środków, wyceny, inwestycji, w tym również określenia ryzyka biznesowego.

Jest on niezwykle ważny dla każdej firmy, ponieważ pozwala na efektywne zarządzanie finansami, czyli m.in. planowanie, kontrolę i podejmowanie decyzji dotyczących inwestycji, a także innych aspektów finansowych czy strategicznych.

Jednym z najważniejszych celów takiego modelu jest ocena perspektyw danego przedsiębiorstwa. Dzięki niemu można dokładnie oszacować przyszłe dochody, koszty i zyski oraz przewidzieć trendy w firmie, które mogą mieć wpływ na jej sytuację finansową. Dzięki tym założeniom właściciele mogą podejmować różnego rodzaju decyzje, np. dotyczące inwestycji, strategii biznesowej, rozwoju czy poszerzeniu oferty produktowej lub usługowej.

Warto mieć na uwadze, że nowoczesne firmy często potrzebują środków zewnętrznych, takich jak kredyty, dotacje czy inwestycje, aby sfinansować swoje działania. W tym przypadku również pojawia się potrzeba stworzenia modelu, który posłuży do oceny sytuacji finansowej pod kątem ryzyka udzielenia finansowania, np. poprzez analizę zdolności przedsiębiorstwa do spłaty kredytu czy prognozowanie przyszłych zysków.

Tego rodzaju model pomaga pozyskać zewnętrzne finansowe dzięki analizie zobowiązań finansowych w relacji do przewidywanych zysków oraz zysków ze sprzedaży w odniesieniu do specyfiki branży. Warto również zaznaczyć, że przygotowany model nierzadko bywa wykorzystywany do wyceny firm, a dodatkowo wspomaga proces pozyskania środków w formie equity (kapitału własnego)*.

Dobry model powinien także pozwalać na przeprowadzenie analizy wrażliwości, czyli analizę różnych scenariuszy dotyczących przyszłych dochodów, kosztów i zysków. Daje to przedsiębiorstwu wiele możliwości, w ten sposób można np. precyzyjnie oszacować ryzyko kredytowe lub wyliczyć zapotrzebowanie na kapitał pod kątem inwestycji.

W zależności od spojrzenia i zapotrzebowania, model może być wykorzystywany do tych samych celów zarówno przez samą firmę, jak i podmioty zewnętrzne. Można więc powiedzieć, że pozwala on na lepsze podejmowanie decyzji dotyczących inwestycji i pozyskania środków.

* oznacza to, że inwestor wnosi kapitał do firmy w zamian za udziały lub akcje, stając się jej współwłaścicielem. W odróżnieniu od kredytu czy pożyczki (finansowania dłużnego) inwestycja kapitałowa nie wymaga spłaty w ustalonych ratach z odsetkami.

Model finansowy w Excelu

Pod poniższym linkiem znajduje się prosty przykład modelu finansowego opartego na hipotetycznym małym przedsiębiorstwie, które zajmuje się produkcją i sprzedażą produktów. Model ten będzie obejmować bilans, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych na okres jednego roku.

W naszym przykładowy modelu finansowym poza przychodami, kosztami znajdziesz też opis i wyjaśnienie, w jaki sposób różne operacje wpływają na wyniki finansowe oraz przepływy pieniężne firmy w ciągu jednego roku. Jest to tylko uproszczony przykład, ale świetnie pokazuje, jak można przedstawić różne elementy finansowe w ramach modelu finansowego.

W jakim celu tworzy się model finansowy?

Sporządzanie prognoz sprawozdań finansowych z wyprzedzeniem na okres inwestycji/kredytu

Model jest używany do przewidywania wyników finansowych przedsiębiorstwa w przyszłości. Sporządzanie prognoz sprawozdań finansowych na określony okres (np. 5 lat) pozwala przedsiębiorstwu na przygotowanie planów działania (choćby za pomocą biznesplanu), jakie należy podjąć, aby osiągnąć zakładane cele.

Na przykład, gdy firma będzie chciała uruchomić nowy projekt, może potrzebować kredytu. Model pozwala na opracowanie założeń dotyczących tego, czy firma będzie w stanie spłacić kredyt z zysków operacyjnych generowanych przez projekt.

Wspomaganie tworzenia modelu biznesowego

Model ten jest jest częścią modelu biznesowego i pomaga w jego tworzeniu. Wspiera analizę różnych czynników wpływających na sytuację finansową przedsiębiorstwa, w tym opłacalność inwestycji dla inwestora. Pamiętajmy, że w dłuższej perspektywie nakłady inwestycyjne zwiększają wartość i efektywność przedsiębiorstwa.

W przypadku, gdy firma planuje rozszerzenie działalności o nową linię produktów i usług, model pozwoli oszacować koszty (wydatki). Fundamentalną rolę odgrywają tu założenia co do sprzedaży i zysków, jakie mogą zostać wygenerowane przez wprowadzony asortyment.

Weryfikacja założeń lub oczekiwanego zwrotu z kapitału

Model pozwala na ocenę projektowanego modelu biznesowego pod kątem zapewnienia odpowiedniego zwrotu z kapitału dla inwestora. Jeśli firma planuje inwestycję w nową technologię, pozwala on na oszacowanie kosztów takiej inwestycji.

Dzięki niemu można też opracować założenia co do zysków, jakie mogą zostać wygenerowane przez nową technologię. W ten sposób firma może ocenić, czy inwestycja będzie opłacalna i czy zapewni odpowiedni zysk, w tym wymagany poziom zwrotu na aktywa pracujące.

Narzędzie oszacowania potrzeb finansowych przedsiębiorstwa

Model pozwala na analityczne oszacowanie potrzeb finansowych przedsiębiorstwa w przyszłości. Pozwala to na zaplanowanie źródeł finansowania i uniknięcie problemów z płynnością finansową. Na przykład, gdy firma planuje ekspansję na nowe rynki, pozwala on na oszacowanie kosztów związanych z ekspansją i potrzeby finansowe, jakie będą się z tym bezpośrednio wiązały.

Modelowanie optymalnej struktury finansowania

Model ten pomaga w analizie różnych źródeł finansowania i wyborze najlepszego rozwiązania, np. w momencie zapotrzebowania na sfinansowanie inwestycji.

Struktura modelu finansowego

Struktura modelu finansowego jest ściśle uzależniona od struktury modelu biznesowego oraz celów osiąganych w ramach projektowanego modelu. Stanowi on jedną z podstawowych części modelu działalności i powinien odpowiadać na pytania dotyczące przyszłych wyników finansowych firmy.

Dlatego też sposób, w jaki firma planuje generować dochody, jakie ma koszty stałe i zmienne, jakie są trendy rynkowe, jakie są cele i wizja firmy, są kluczowe dla opracowania adekwatnego modelu. Modelowanie finansowe z aktywnymi formułami najczęściej sporządza się z wykorzystaniem programu Excel, czyli popularnego narzędzia analitycznego.

Przykładowo: jeśli firma działa w branży, w której konkurencja jest duża i ciągle rośnie, to musi uwzględnić te czynniki w swoim modelu działalności. W takim przypadku jednym z celów może być maksymalizacja zysków. Wtedy model musi uwzględniać te cele oraz strukturę kosztów i przychodów, aby dostarczał wyników finansowych, które będą zgodne z założeniami modelu działalności.

Kolejnym ważnym czynnikiem wpływającym na strukturę modelu są założenia, na bazie których można prognozować kategorie wynikowe. Te założenia dotyczą przewidywanego wzrostu sprzedaży, zakładanych kosztów, marż, ryzyka rynkowego itp.

W przypadku, gdy przyjęte założenia są zbyt optymistyczne lub pesymistyczne, model może dostarczyć błędnych wyników. Dlatego ważne jest, aby modele były oparte na rzeczywistych założeniach i były w stanie uwzględniać różne scenariusze, m.in. zmiany na rynku lub wzrost kosztów.

Model powinien być zawsze uzależniony od struktury modelu działalności oraz celów przedsiębiorstwa, a także bazować na rzeczywistych założeniach, które pozwalają na przewidywanie przyszłych wyników finansowych Twojej firmy.

Porównanie modeli

Według E. Bodmera istnieje kilka typów modeli finansowych, które są wykorzystywane w różnych obszarach biznesowych.

Nazwa	Opis
Corporate Model	Model firmy, który jest używany do oceny perspektyw finansowych całej firmy. Jest on oparty na prognozowanych wynikach finansowych, takich jak przychody, koszty, zyski, przepływy pieniężne, itp. Ten model jest wykorzystywany do podejmowania decyzji dotyczących zarządzania firmą, takich jak rozwój biznesu, restrukturyzacja, czy inwestycje. Używa się go w aspektach takich jak: ocena zdolności kredytowej firmy przed udzieleniem kredytu, prognozowanie przepływów pieniężnych firmy na dany okres, analiza kosztów i korzyści w przypadku restrukturyzacji firmy.
Project Finance Model	Model finansowy projektu, który jest używany do oceny rentowności i ryzyka konkretnych projektów. Ten model jest wykorzystywany głównie w projektach infrastrukturalnych i energetycznych, w których finansowanie jest uzależnione od zdolności firmy do generowania przepływów pieniężnych. W tym przypadku model jest wykorzystywany na potrzeby transakcyjne.
Acquisition Model	Model finansowy przejęcia, który jest wykorzystywany do oceny perspektyw finansowych firmy, która planuje przejęcie innej firmy. Fundament, na którym się opiera, stanowią: prognozy przepływów pieniężnych, koszty i korzyści związane z przejęciem oraz analiza synergii między dwoma firmami. Używa się go do aspektów takich jak: ocena wartości firmy przed przejęciem, szacowanie potencjalnych synergii połączonych firm, analiza kosztów i korzyści związanych z przejęciem.
Merger Model	Model finansowy fuzji, który jest wykorzystywany do oceny perspektyw finansowych firm, które planują połączenie. Przypomina on nieco poprzedni model, ale jest bardziej skomplikowany ze względu na fakt, że obejmuje analizę finansową dwóch firm, które planują połączenie.

Więcej o typach modeli znajdziesz tutaj: Typy modeli finansowych.

Model finansowy i jego budowa

Zasady tworzenia modeli finansowych mają kluczowe znaczenie dla skutecznego wykorzystania tych narzędzi w zarządzaniu przedsiębiorstwem.

Model powinien odzwierciedlać całą działalność firmy i uwzględniać zarówno jego obecną sytuację, jak i przyszłe cele biznesowe. Jeśli więc firma planuje rozpoczęcie nowej linii biznesowej, model finansowy powinien uwzględniać koszty i przychody związane z tą inwestycją.
Horyzont czasowy powinien wynosić kilka lat. Dzięki temu firma będzie mogła wcześniej zidentyfikować potencjalne problemy finansowe, a następnie krok po kroku podejmować odpowiednie działania korygujące.
Okres bazowy modelu finansowego powinien wynosić miesiąc, ponieważ pozwala to na dokładne monitorowanie kosztów i przychodów w każdym miesiącu. Umożliwia też przejrzyste porównanie wyników miesięcznych.
Powinien generować bilans, rachunek zysków i strat oraz sprawozdanie z przepływów środków pieniężnych – te dokumenty są kluczowe dla monitorowania sytuacji finansowej firmy w ramach działań dot. controllingu.
Powinien funkcjonować w sposób dynamiczny, czyli umożliwiać modyfikację założeń, co pozwala na dostosowanie modelu do zmieniających się warunków rynkowych. Jeśli występują zmiany w regulacjach podatkowych lub w kosztach surowców, model finansowy powinien umożliwiać uwzględnienie tych zmian, aby uzyskania dokładniejszej prognozy.
Powinien uwzględniać zależności i trendy w historycznej działalności, co umożliwia uzyskanie bardziej dokładnych prognoz. Jeśli firma notuje regularne wzrosty sprzedaży w okresie przedświątecznym, model finansowy powinien uwzględniać ten trend w swoich prognozach. Mogłoby to jednak oznaczać także zwiększenie kosztów związanych z zatrudnieniem dodatkowych pracowników, zakupem większej ilości surowców czy materiałów eksploatacyjnych itp.
Przy tworzeniu modelu finansowego należy uwzględnić wiele czynników, w tym strukturę modelu działalności, cele projektowanego modelu oraz założenia dotyczące prognoz kategorii wynikowych. Modele finansowe są użyteczne w różnych obszarach, takich jak ocena przyszłych perspektyw, oszacowanie potrzeb finansowych firmy i określenie optymalnej struktury finansowania. Tworzenie modeli finansowych wymaga odpowiedniego podejścia i narzędzi, a każdy z nich powinien uwzględniać istotne aspekty działalności firmy (zarówno obecne, jak i przyszłe).

Model finansowy – przykład

W Corporate Mind zajmujemy się profesjonalnym tworzeniem modeli finansowych w programie Excel. Nasza wiedza z zakresu finansów oraz umiejętności obsługi arkuszy kalkulacyjnych pozwalają nam dostarczać dokładne, elastyczne i czytelne narzędzia do prognozowania wyników finansowych, analizy scenariuszy biznesowych oraz podejmowania trafnych decyzji.

Każdy model jest starannie dopasowany do indywidualnych potrzeb Klienta, zapewniając wartość i przejrzystość w analizie finansowej. Poniżej w PDF znajdziesz zrzuty ekranu ze stworzonych przez nas wybranych modeli finansowych, które realizowaliśmy dla naszych Klientów.

Jeśli potrzebujesz opracowania własnego modelu, przejrzyj naszą ofertę dot. modeli finansowych.

Podsumowanie

Profesjonalnie przygotowany model finansowy to fundament skutecznego zarządzania przedsiębiorstwem i kluczowe narzędzie w pozyskiwaniu kapitału od inwestorów czy instytucji finansowych. Jego główna wartość leży w możliwości prognozowania przyszłych wyników finansowych, testowania różnych scenariuszy biznesowych i weryfikacji opłacalności planowanych inwestycji.

Model musi cechować się elastycznością i możliwością regularnej aktualizacji, a dodatkowo opierać się na realistycznych założeniach, aby odzwierciedlać zmieniające się warunki rynkowe. Dla przedsiębiorcy jest to różnica między chaotycznym działaniem a strategicznym rozwojem opartym na twardych danych i analizie finansowej.

Oferujemy bezpłatne konsultacje

Porozmawiaj o wycenie

Mateusz Laska
Biegły sądowy, Doradca
Inwestycyjny, MPW

Mateusz Laska
Biegły sądowy, Doradca Inwestycyjny, MPW

Mateusz Laska

Specjalizuje się w wycenie przedsiębiorstw, modelowaniu finansowym, badaniu due diligence, analizie funduszy inwestycyjnych, emitentów akcji i obligacji, ze szczególnym naciskiem na sektor deweloperski/budowlany oraz branżę pożyczkową/windykacyjną. W dotychczasowej karierze zawodowej odpowiedzialny za badanie zdolności kredytowej emitentów, strukturyzowanie transakcji oraz kontakt z inwestorami instytucjonalnymi (TFI, OFE). Aktualnie właściciel Corporate Mind Sp. z o.o. – firmy konsultingowej, która świadczy usługi finansowe dla przedsiębiorstw. Poprzednio dyrektor ds. Inwestycji w jednym z wiodących domów maklerskich na polskim rynku kapitałowym, gdzie nadzorował oraz koordynował transakcje kapitałowe o wartości ponad 600 mln w latach 2018 – 2023.

Model finansowy w wycenie przedsiębiorstwa